Bị "giữ hàng" không thanh toán: Doanh nghiệp nhỏ đang thua ngay từ khâu giao dịch

Anh Minh là chủ một cơ sở cung cấp vật liệu nội thất tại TP.HCM. Một đối tác quen biết nhiều năm đặt lô hàng gần 700 triệu đồng để thi công chuỗi cửa hàng mới. Vì làm ăn lâu năm, hai bên chỉ trao đổi qua Zalo, không ký hợp đồng chính thức. Đối tác hứa: “Cứ giao hàng trước, xong công trình sẽ thanh toán”.

Tin tưởng, anh Minh cho xuất hàng liên tục trong gần hai tháng. Hóa đơn có xuất, phiếu giao hàng có ký nhận sơ sài. Nhưng đến thời điểm thanh toán, đối tác liên tục khất lần với lý do chưa quyết toán được công trình.

Ba tháng… rồi sáu tháng trôi qua.



Sau nhiều lần đòi nợ, phía bên kia bất ngờ phản hồi rằng hàng hóa “không đúng chất lượng”, “không đủ số lượng”, và cho rằng hai bên chưa thống nhất đầy đủ điều kiện thanh toán nên chưa có căn cứ trả tiền.

Lúc này, anh Minh mới cuống cuồng gom lại tin nhắn, hóa đơn, hình ảnh giao hàng để nhờ luật sư tư vấn.

Đây là tình huống rất thực tế hiện nay. Nhiều doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh vẫn đang vận hành theo kiểu “tin nhau là chính”, nhưng khi tranh chấp xảy ra thì pháp luật không bảo vệ bằng cảm xúc hay quan hệ quen biết. Pháp luật bảo vệ bằng chứng cứ.

Trong rất nhiều vụ việc, bên bán nghĩ rằng chỉ cần có chuyển khoản hoặc có người nhận hàng là đủ. Nhưng khi đưa ra tòa, đối phương có thể phủ nhận nhiều nội dung quan trọng như:

Lúc đó, vụ việc từ một khoản nợ đơn giản trở thành tranh chấp hợp đồng kéo dài nhiều năm.

TS Thái Ngọc Sơn - Viện trưởng Viện ILPAI cho biết: Theo quy định của pháp luật dân sự và thương mại, giao dịch mua bán hàng hóa không bắt buộc lúc nào cũng phải lập hợp đồng giấy. Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp không xây dựng được hệ thống chứng cứ đầy đủ thì khả năng thu hồi công nợ sẽ rất khó khăn.

"Nhiều doanh nghiệp hiện nay còn mắc sai lầm nguy hiểm hơn: giao hàng nhưng không đối chiếu công nợ định kỳ. Khi tranh chấp xảy ra, số liệu giữa hai bên chênh lệch rất lớn, không bên nào chứng minh được chính xác. Có trường hợp doanh nghiệp thắng kiện nhưng không thể thi hành án vì đối tác đã tẩu tán tài sản từ trước. Đến lúc đó, bản án thắng chỉ còn nằm trên giấy. 

Vấn đề lớn nhất của doanh nghiệp Việt hiện nay không hẳn là thiếu khách hàng, mà là thiếu hệ thống kiểm soát pháp lý trong giao dịch.

Nhiều chủ doanh nghiệp rất giỏi bán hàng, giỏi quan hệ, giỏi xoay vốn… nhưng lại xem nhẹ hồ sơ pháp lý. Trong khi chỉ một hợp đồng thiếu điều khoản phạt chậm thanh toán, hoặc một biên bản giao nhận không rõ ràng, cũng có thể khiến doanh nghiệp mất hàng trăm triệu đồng", TS Thái Ngọc Sơn nói.

Từ góc độ thực tiễn pháp lý, TS Thái Ngọc Sơn nhắn nhở doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý vài nguyên tắc sống còn: 

"Trong môi trường kinh doanh hiện nay, “tin nhau” là điều tốt. Nhưng chỉ tin mà không có cơ chế pháp lý bảo vệ thì đó là rủi ro. Doanh nghiệp chuyên nghiệp không phải là doanh nghiệp không xảy ra tranh chấp. Mà là doanh nghiệp biết chuẩn bị hồ sơ để nếu tranh chấp xảy ra, mình vẫn giữ được quyền chủ động. Bởi trên thương trường, nhiều khi mất tiền không phải vì làm ăn thua lỗ… mà vì quá chủ quan với pháp luật.", TS Thái Ngọc Sơn khẳng định.