Dự báo chính sách 2025–2026 về chế định Thừa phát lại: Xu hướng tái cấu trúc và hoàn thiện khung pháp lý

Trong nhiều năm qua, chế định Thừa phát lại không có thêm đợt tuyển chọn mới, khiến dư luận đặt câu hỏi về định hướng phát triển của mô hình này trong thời gian tới. Dựa trên tín hiệu từ cơ quan quản lý và xu hướng cải cách tư pháp, Viện Nghiên cứu Pháp lý & Công chúng ILPAI xây dựng báo cáo dự báo chính sách cho giai đoạn 2025–2026 nhằm cung cấp góc nhìn khoa học, khách quan và cập nhật cho các cơ quan, doanh nghiệp và người hành nghề.

Sau thời gian thí điểm và triển khai chính thức, hoạt động Thừa phát lại tại Việt Nam bước vào giai đoạn rà soát, đánh giá toàn diện. Bộ Tư pháp đang nghiên cứu sửa đổi các quy định về tổ chức và hoạt động Thừa phát lại, đặc biệt là Nghị định 08/2020/NĐ-CP.

Trong bối cảnh nhu cầu lập vi bằng, tống đạt và xác minh điều kiện thi hành án tăng cao, yêu cầu đặt ra là phải hoàn thiện mô hình theo hướng hiệu quả, minh bạch và phù hợp chuyển đổi số.

Dựa trên những căn cứ đó, giai đoạn 2025–2026 được dự báo là thời điểm tái cấu trúc chứ không mở rộng ồ ạt như trước.

Khởi động trở lại năm 2026

Trong năm 2025, nhiều khả năng không xuất hiện kế hoạch tổ chức kỳ thi hoặc xét tuyển Thừa phát lại mới. Nguyên nhân chính:

Hệ thống văn bản pháp lý đang trong quá trình sửa đổi.
Cơ quan quản lý cần đánh giá lại mạng lưới văn phòng hiện hữu.
Hạn chế mở rộng nhân sự trong khi chất lượng đào tạo chưa đồng đều.

Tuy nhiên, dự báo trong năm 2026, khi khung pháp lý mới hoàn thiện, Bộ Tư pháp có thể:

Khôi phục kỳ tuyển chọn theo hình thức xét tuyển kết hợp đào tạo bồi dưỡng,
Hoặc mở kỳ thi nhưng với các tiêu chuẩn chuyên môn cao hơn.

Đây là tín hiệu của việc phát triển nghề theo hướng chất lượng hóa, chuyên nghiệp hóa.

Xu hướng sửa đổi thẩm quyền và phạm vi hoạt động

Chính sách 2025–2026 nhiều khả năng không mở rộng thẩm quyền một cách đột ngột, mà theo hướng làm rõ – chuẩn hóa – phù hợp với thực tiễn.

Các mảng có khả năng điều chỉnh:

Lập vi bằng trong môi trường số (thương mại điện tử, giao dịch trực tuyến, không gian mạng).
Chuẩn hóa hoạt động tống đạt và xác minh điều kiện thi hành án.
Quy định chi tiết hơn về phạm vi những việc không được lập vi bằng để tránh tranh chấp và sai phạm.

Việc mở rộng được dự báo diễn ra theo nguyên tắc: Mở nhưng có kiểm soát, tăng nhưng đi kèm chuẩn mực chuyên môn.

Trụ cột cải cách năm 2026

Một trong những điểm nhấn của chính sách sắp tới là chuyển đổi số hệ thống vi bằng. Dự kiến sẽ hình thành:

Cơ sở dữ liệu vi bằng điện tử tích hợp.
Cơ chế định danh, mã hóa và lưu trữ vi bằng theo chuẩn thống nhất toàn quốc.
Quy định rõ giá trị chứng cứ đối với hình ảnh, video, dữ liệu số, tọa độ, log điện tử…

Đây sẽ là bước tiến quan trọng, giúp vi bằng phù hợp với bối cảnh tranh chấp công nghệ, giao dịch số và thương mại điện tử.

Tái cấu trúc mạng lưới Văn phòng Thừa phát lại

Xu hướng quản lý giai đoạn 2025–2026:

Siết lại việc cấp phép mới ở những địa bàn đã bão hòa (Hà Nội, TP.HCM…).
Khuyến khích mở văn phòng ở huyện, thị xã, vùng thiếu dịch vụ.
Tăng cường thanh tra, hậu kiểm, xử lý nghiêm hoạt động lập vi bằng sai phạm.
Rà soát mô hình liên kết – liên doanh để hạn chế thương mại hóa dịch vụ không đúng bản chất.

Việc tái phân bố địa bàn nhằm đảm bảo sự phát triển cân đối, bền vững và đáp ứng nhu cầu thực tế.

Chuẩn hóa năng lực và yêu cầu đào tạo

Tương tự lĩnh vực công chứng, người hành nghề Thừa phát lại được dự báo:

Phải tham gia bồi dưỡng định kỳ hàng năm.
Có thể áp dụng hệ thống chấm điểm năng lực hoặc xếp hạng văn phòng.
Cần đáp ứng tiêu chuẩn về đạo đức nghề nghiệp, kỹ năng lập vi bằng, kỹ năng số.
Đây là chính sách quan trọng giúp nâng cao uy tín và chất lượng dịch vụ.

Tác động đối với doanh nghiệp – người dân – người hành nghề

Đối với doanh nghiệp

Vi bằng điện tử giúp doanh nghiệp chủ động thu thập chứng cứ trong giao dịch số, thương mại điện tử và tranh chấp hợp đồng.
Các hạn chế về lập vi bằng không phù hợp giúp doanh nghiệp tránh rủi ro pháp lý.

Đối với người dân

Quy trình minh bạch, có thể tra cứu thông tin vi bằng nhanh chóng.
Tăng niềm tin vào cơ chế chứng cứ ngoài tố tụng.

Đối với đội ngũ hành nghề

Cơ hội vào nghề sẽ mở lại từ năm 2026 nhưng được sàng lọc kỹ hơn.
Các văn phòng hoạt động chuẩn mực sẽ có lợi thế lớn trong giai đoạn tái cấu trúc.

Kết luận dự báo

Chính sách Thừa phát lại trong giai đoạn 2025–2026 sẽ tập trung vào ba trụ cột:

Tái cấu trúc mô hình hoạt động – đảm bảo phát triển hợp lý, bền vững.
Chuyển đổi số mạnh mẽ – đặc biệt là vi bằng điện tử.
Nâng cao chất lượng nhân sự – siết chuẩn năng lực và tăng đào tạo.

Với những thay đổi này, chế định Thừa phát lại được kỳ vọng trở thành một trong các công cụ hỗ trợ tư pháp quan trọng, góp phần nâng cao hiệu quả quản trị nhà nước và giảm tải cho hệ thống tòa án.

VIỆN ILPAI ĐANG TỔ CHỨC LỚP BỒI DƯỠNG KỸ NĂNG THỪA PHÁT LẠI - HÃY LIÊN HỆ ĐẾN SỐ ĐIỆN THOẠI 0937773488 ĐỂ ĐĂNG KÝ THAM GIA LỚP NGAY BÂY GIỜ