Sửa đổi đồng bộ ba luật để tháo gỡ vướng mắc thực tiễn
Tại phiên thảo luận tổ ngày 22/10/2026, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh vai trò quan trọng của ba dự án Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Nhà ở (sửa đổi) và Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi). Đây là những dự án luật tác động trực tiếp đến môi trường đầu tư kinh doanh và quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.
Việc sửa đổi được đặt trong yêu cầu bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật, tháo gỡ điểm nghẽn và khơi thông nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế – xã hội.
Một định hướng đáng chú ý là quy định trực tiếp trong luật những vấn đề lớn, có tính ổn định; đồng thời giao Chính phủ quy định các nội dung cần điều chỉnh linh hoạt theo điều kiện phát triển. Tuy nhiên, việc phân định thẩm quyền cần được rà soát kỹ, nhất là đối với những chính sách liên quan đến quyền tài sản và an toàn pháp lý của giao dịch.
Dự thảo Luật Đất đai: Đổi mới cách xác định giá đất
Theo nội dung được nêu tại phiên thảo luận, dự thảo Luật Đất đai đề xuất xác định giá đất theo bảng giá đất và hệ số điều chỉnh.
Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho rằng việc áp dụng nhiều phương pháp xác định giá đất có thể dẫn đến kết quả khác nhau đối với cùng một dự án. Điều này gây khó khăn cho địa phương, doanh nghiệp cũng như hoạt động thanh tra, giám sát.
Hướng sửa đổi được kỳ vọng tạo thuận lợi hơn trong quá trình áp dụng, giúp doanh nghiệp chủ động tính toán chi phí thực hiện dự án và hỗ trợ cơ quan quản lý triển khai thống nhất.
Gắn thu hồi đất với tái thiết cuộc sống
Chính sách thu hồi đất được tiếp cận theo hướng quan tâm đến việc ổn định cuộc sống của người dân sau thu hồi, bên cạnh bồi thường về tài sản.
Theo nội dung dự thảo được đề cập, người có đất ở bị thu hồi được ưu tiên tái định cư tại chỗ; có thể hoán đổi diện tích đất bị thu hồi sang phần diện tích còn lại hoặc thửa đất khác.
Dự thảo cũng mở rộng khả năng sử dụng đất đa mục đích trên cơ sở không làm thay đổi mục đích sử dụng chính, hướng tới khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai.
Dự thảo Luật Nhà ở: Bảo đảm quyền lợi khi cải tạo chung cư
Đối với dự án Luật Nhà ở sửa đổi, quy định thời hạn sử dụng nhà chung cư gắn với niên hạn công trình được kỳ vọng góp phần tháo gỡ vướng mắc trong cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ.
Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng lưu ý phải bảo vệ quyền lợi của người dân khi công trình hết thời hạn sử dụng và cần xây dựng lại. Trong đó, quyền tái định cư cần được bảo đảm.
Trường hợp căn hộ mới có diện tích lớn hơn hoặc hiện đại hơn, khoản chênh lệch cần được xác định hợp lý. Việc cải tạo chung cư cần tránh đặt người dân vào tình thế phải mua lại từ đầu tài sản thuộc quyền sở hữu hợp pháp của mình.
Dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản: Tăng minh bạch dự án
Việc cấp mã định danh điện tử và công khai thông tin dự án là nội dung đáng chú ý trong dự án Luật Kinh doanh bất động sản sửa đổi.
Các đề xuất này hướng tới nâng cao tính minh bạch của thị trường, hỗ trợ người dân và doanh nghiệp tiếp cận thông tin trước khi giao dịch. Đồng thời, việc công khai thông tin được kỳ vọng góp phần hạn chế tình trạng dự án được đưa vào kinh doanh khi chưa hoàn thiện đầy đủ thủ tục pháp lý về đất đai.
Để thực hiện hiệu quả, quy định về thông tin dự án cần thống nhất với cơ chế quản lý đất đai, nhà ở và các hệ thống dữ liệu liên quan.
Rà soát quy định công chứng giao dịch bất động sản
Một vấn đề được quan tâm tại phiên thảo luận là sự thống nhất giữa ba dự thảo luật về công chứng, chứng thực.
Theo Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng, trong khi dự thảo Luật Đất đai giao Chính phủ quy định các loại hợp đồng phải công chứng, chứng thực, dự thảo Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản vẫn quy định cụ thể theo pháp luật hiện hành.
Bộ trưởng đề nghị rà soát kỹ nội dung này để bảo đảm đồng bộ giữa các dự thảo và phù hợp với định hướng sửa đổi Luật Công chứng. Đất và nhà trên đất có mối liên hệ thống nhất nên các quy định về quản lý, giao dịch cần được xem xét trong tổng thể.
Cơ sở dữ liệu và công chứng có vai trò bổ trợ
Thảo luận tại Tổ 1, đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà cũng nêu quan điểm cần duy trì công chứng, chứng thực bắt buộc đối với các giao dịch đất đai thuộc phạm vi kiến nghị, không phụ thuộc vào tiến độ số hóa cơ sở dữ liệu.
Theo các ý kiến thảo luận, dữ liệu điện tử hỗ trợ kiểm tra thông tin chủ thể và thửa đất. Trong khi đó, công chứng còn gắn với việc kiểm tra năng lực hành vi, ý chí tự nguyện của các bên và tính hợp pháp của nội dung giao dịch.
Vì vậy, việc hoàn thiện cơ sở dữ liệu cần đi cùng nâng cao hiệu quả hoạt động công chứng. Hai công đoạn này cần được kết nối để hỗ trợ phòng ngừa tranh chấp, bảo vệ quyền lợi của người dân và doanh nghiệp.
Đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà đồng thời đề xuất kết nối, chia sẻ dữ liệu liên thông giữa cơ sở dữ liệu đất đai với dữ liệu công chứng, thuế và ngân hàng, hướng tới giảm chi phí tuân thủ cho người dân.
Hoàn thiện pháp luật gắn với phát triển kinh tế – xã hội
Việc sửa 3 luật về đất đai, nhà ở và kinh doanh bất động sản hướng tới giải quyết những vướng mắc trong quản lý, sử dụng đất, phát triển nhà ở và vận hành thị trường bất động sản.
Quá trình hoàn thiện cần bảo đảm sự cân bằng giữa đơn giản hóa thủ tục, nâng cao tính minh bạch và bảo vệ an toàn pháp lý của giao dịch. Đây là cơ sở để cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và phát huy hiệu quả nguồn lực đất đai.
Các nội dung nêu trong bài phản ánh đề xuất tại dự thảo và ý kiến thảo luận ngày 22/10/2026, không phải thông báo về quy định mới đã có hiệu lực.
Nguồn: Biên tập từ bài “Sửa 3 luật về đất đai, nhà ở... để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội”, Báo Pháp luật Việt Nam, ngày 22/10/2026.
