Nhiều người cho bạn bè, họ hàng vay tiền vì tin tưởng nên không lập giấy vay, không hợp đồng, thậm chí không hẹn thời gian trả. Đến khi bên vay cố tình chây ì, người cho vay lo sợ “không giấy tờ thì biết kiện bằng gì?”. Bài tư vấn dưới đây giúp người dân hiểu rõ: khi nào đòi được – cần chứng cứ gì – cách khởi kiện – và các rủi ro thường gặp.
HỎI – ĐÁP TƯ VẤN PHÁP LUẬT
Hỏi: 1. Không có giấy vay tiền thì có kiện đòi nợ được không?
Đáp: Có. Bộ luật Dân sự 2015 không bắt buộc hợp đồng vay tài sản phải lập thành văn bản. Người cho vay vẫn có quyền đòi lại tiền nếu chứng minh được việc vay mượn đã xảy ra.
Pháp luật chấp nhận nhiều dạng chứng cứ:
- Tin nhắn Zalo, Facebook, SMS
- Giao dịch chuyển khoản ngân hàng
- Ghi âm cuộc nói chuyện
- Email trao đổi
- Nhân chứng xác nhận
- Hình ảnh, video, tài liệu khác
- Vi bằng (nếu bạn đã lập để ghi nhận giao dịch)
Hỏi: Chỉ chuyển khoản ghi “cho A mượn tiền” – có đủ để kiện không?
Đáp: ĐA SỐ TÒA ÁN CHẤP NHẬN. Nội dung chuyển khoản + lịch sử trò chuyện là chứng cứ xác thực. Thậm chí, dù không ghi rõ trong chuyển khoản, nhưng có tin nhắn hoặc thừa nhận của bên vay → vẫn thắng kiện.
Hỏi: Nếu không có tin nhắn, chỉ có nhân chứng có đủ không?
Đáp: Có nhưng rủi ro cao, vì nhân chứng dễ thay đổi lời khai. Tòa án đánh giá nhân chứng chỉ là chứng cứ bổ trợ, cần đi kèm tài liệu khác. Nếu chỉ có lời kể → khả năng thắng kiện thấp.
Hỏi: Không hẹn ngày trả thì có kiện được không?
Đáp: Được. Theo Điều 469 BLDS: Không thỏa thuận thời hạn → người cho vay có quyền yêu cầu trả bất cứ lúc nào, nhưng phải báo trước một thời gian hợp lý (3–10 ngày, tùy trường hợp).
Hỏi: Người vay bỏ trốn – làm sao đòi?
Đáp: Có thể:
Đáp: ĐA SỐ TÒA ÁN CHẤP NHẬN. Nội dung chuyển khoản + lịch sử trò chuyện là chứng cứ xác thực. Thậm chí, dù không ghi rõ trong chuyển khoản, nhưng có tin nhắn hoặc thừa nhận của bên vay → vẫn thắng kiện.
Hỏi: Nếu không có tin nhắn, chỉ có nhân chứng có đủ không?
Đáp: Có nhưng rủi ro cao, vì nhân chứng dễ thay đổi lời khai. Tòa án đánh giá nhân chứng chỉ là chứng cứ bổ trợ, cần đi kèm tài liệu khác. Nếu chỉ có lời kể → khả năng thắng kiện thấp.
Hỏi: Không hẹn ngày trả thì có kiện được không?
Đáp: Được. Theo Điều 469 BLDS: Không thỏa thuận thời hạn → người cho vay có quyền yêu cầu trả bất cứ lúc nào, nhưng phải báo trước một thời gian hợp lý (3–10 ngày, tùy trường hợp).
Hỏi: Người vay bỏ trốn – làm sao đòi?
Đáp: Có thể:
- Tố giác hành vi lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản nếu có dấu hiệu bỏ trốn, gian dối.
- Song song: Khởi kiện dân sự để đòi nợ.
- Nếu trốn khỏi địa phương → công an xã/phường lập biên bản xác minh.
Hỏi: Người vay nói “không phải tôi vay” – tôi cần làm gì?
Đáp: Xuất trình toàn bộ chứng cứ:
Đáp: Xuất trình toàn bộ chứng cứ:
- Tin nhắn thừa nhận
- Sao kê chuyển khoản
- File ghi âm
- Nhân chứng
Nếu người vay từng nhận tiền vào tài khoản của họ, tòa án sẽ buộc họ giải trình. Không giải trình được → xác định họ có nghĩa vụ trả nợ.
Hỏi: Cho vay bằng tiền mặt – không ghi giấy – có cách nào làm chắc lại?
Đáp: Có 3 cách:
(1) Nhắn tin để người vay xác nhận lại khoản nợ
Ví dụ:
“Anh kiểm tra lại, số tiền hôm nay em đưa là 30 triệu nhé.”
Chỉ cần họ trả lời: “Ok, đúng rồi” → chứng cứ hợp lệ.
(2) Gửi yêu cầu trả nợ bằng Zalo/Email
Tạo chuỗi lịch sử thừa nhận.
(3) Lập vi bằng
Thừa phát lại lập vi bằng xác nhận việc đòi nợ → cực mạnh trong hồ sơ khởi kiện.
Lời khuyên từ ILPAI
Thứ nhất: Luôn giữ chứng cứ khi cho vay – dù là người thân. Niềm tin không thay thế pháp luật. Một tin nhắn xác nhận vay → an toàn hơn gấp 100 lần sự “tin tưởng”.
Thứ 2: Khi nợ quá hạn, đừng đợi quá lâu. Thời hiệu khởi kiện là 03 năm kể từ ngày người vay vi phạm nghĩa vụ.
Thứ 3: Nếu nợ phức tạp → nên lập vi bằng ngay. Vi bằng là chứng cứ mạnh, giúp rút ngắn quá trình tố tụng.
Thứ 4: ILPAI hỗ trợ tư vấn – soạn đơn – lập kế hoạch đòi nợ hợp pháp. Viện ILPAI nhận tư vấn cho các trường hợp:
Hỏi: Cho vay bằng tiền mặt – không ghi giấy – có cách nào làm chắc lại?
Đáp: Có 3 cách:
(1) Nhắn tin để người vay xác nhận lại khoản nợ
Ví dụ:
“Anh kiểm tra lại, số tiền hôm nay em đưa là 30 triệu nhé.”
Chỉ cần họ trả lời: “Ok, đúng rồi” → chứng cứ hợp lệ.
(2) Gửi yêu cầu trả nợ bằng Zalo/Email
Tạo chuỗi lịch sử thừa nhận.
(3) Lập vi bằng
Thừa phát lại lập vi bằng xác nhận việc đòi nợ → cực mạnh trong hồ sơ khởi kiện.
Lời khuyên từ ILPAI
Thứ nhất: Luôn giữ chứng cứ khi cho vay – dù là người thân. Niềm tin không thay thế pháp luật. Một tin nhắn xác nhận vay → an toàn hơn gấp 100 lần sự “tin tưởng”.
Thứ 2: Khi nợ quá hạn, đừng đợi quá lâu. Thời hiệu khởi kiện là 03 năm kể từ ngày người vay vi phạm nghĩa vụ.
Thứ 3: Nếu nợ phức tạp → nên lập vi bằng ngay. Vi bằng là chứng cứ mạnh, giúp rút ngắn quá trình tố tụng.
Thứ 4: ILPAI hỗ trợ tư vấn – soạn đơn – lập kế hoạch đòi nợ hợp pháp. Viện ILPAI nhận tư vấn cho các trường hợp:
- Nợ không giấy tờ
- Nợ bỏ trốn
- Người vay chây ì, không hợp tác
- Doanh nghiệp bị nợ xấu kéo dài
